Menu

Istorija Krajine

Republika Srpska Krajina (RSK, Krajina), je bila samoproglašena, međunarodno nepriznata republika, koja je postojala između 1991. i 1995. godine i koju su većinski nastanjivali Srbi. Do 1995. (zajedno sa Republikom Srpskom) jednostrano se smatrala delom Savezne Republike Jugoslavije. Osnovana je na teritoriji SFR Jugoslavije - SR Hrvatske, koja je u to vreme takođe bila samoproglašena i međunarodno nepriznata republika. Zauzimala je površinu od 17.028 km², što je oko 30% teritorije CP Hrvatske.

Glavni grad RSK bio je Knin (12.000), a ostali veći gradovi bili su: Vukovar (32.000) i Petrinja (14.000). Prema nezvaničnim procenama RSK je sredinom 1993. godine, imala 435.595 stanovnika i površinu od 17.028 km². Od ukupnog stanovništva, 91% činili su Srbi, 7% Hrvati i 2% ostali.

RSK se nezvanično graničila sa Hrvatskom, SR Jugoslavijom (tačnije Srbijom), Mađarskom, Bosnom i Hercegovinom (odnosno sa Republikom Srpskom i Federacijom Bosne i Hercegovine).

Najveći deo Republike Srpske Krajine Oružane snage Republike Hrvatske su zauzela u Operaciji Bljesak (područje Zapadne Slavonije) i u Operaciji Oluja (područja Severne Dalmacije, Like, Korduna i Banije) u maju i avgustu 1995. godine. Ovim operacijama i nakon njih izvršeno je etničko čišćenje nad srpskim stanovništvom na toj teritoriji, kada je ubijeno i proterano više od 350.000 Srba.

Deo teritorije RSK koji je obuhvatao istočnu Slavoniju, Baranju i Zapadni Srem Hrvatska vojska nije zauzela nego je Erdutskim sporazumom od 12. novembra 1995. godine pokrenut proces mirne integracije ovog područja u ustavno-pravni poredak Hrvatske. Proces mirne integracije se provodio pod upravom Ujedinjenih nacija (Misija UNTAES) i završen je 15. januara 1998. godine.

Nezavisnost Republike Srpske Krajine zvanično nije priznala ni jedna država sveta, uključujući i tadašnju SR Jugoslaviju.

Geografija

Republika Srpska Krajina se prostirala pravcem sjever - jug, odnosno istok - zapad (manjim delom) i imala je oblik izdužene elipse. Dužina RSK od hidroelektrane Peruča do sela Gradac na lijevoj obali rijeke Kupe na Kordunu (jug - sjever) i prema istoku kod Brezova Polja na planini Papuk u Zapadnoj Slavoniji bila je 350 kilometara a od sela Apševci u Zapadnom Sremu (jug) do granice sa Mađarskom na rijeci Dunavu (sjever) oko 100 kilometara4. Širina RSK od sela Donji Zemunik kod Zadra do trigonometra Orlovac (1485 metara), na sjeverni padinama planine Dinare na granice sa BiH bila je 86 kilometara, a od sela Uštica na desnoj obali rijeke Save do Jasenovca, svega četiri kilometara. Granična linija sa Republikom Hrvatskom i Muslimansko-hrvatskom federacijom BiH (linija sjever) iznosila je 199 kilometara, a granična linija UNPA Jug iznosila je 230 kilometara.

RSK je bila sastavljena od tri enklave:

Kninska Krajina uključujuči Severnu Dalmaciju, Liku, Kordun i Baniju. U njen sastav su ulazile sledeći opštine: Benkovac, Vojnić, Vrginmost, Glina, Gračac, Dvor, Donji Lapac, Drniš, Knin, Korenica, Kostajnica, Krnjak, Obrovac, Petrinja, Plaški, Slunj, Srpska opština Zadar, Caprag.
Zapadna Slavonija. U njen sastav su ulazile sledeći opštine: Grubišno Polje, Daruvar, Okučani, Pakrac, Slatina. Većina njih je bila pod kontrolom hrvatskih jedinica sa kraja decembra 1991. godine. RSK je kontrolisala samo Okučani i dio Pakraca.
Istočna Slavonija, Baranja i Zapadni Srem. U njen sastav su ulazile sledeći opštine: Beli Manastir, Vukovar, Dalj, Mirkovci, Tenja.

Ove teritorije oficialno su bile geografske regije. Korpuski krajiške vojske su bile dislocirani po načinu jedna regija - jedan korpus. Po regijama je bio i popis stanovništva Srpske Krajine.

Naselja 

Pod kontrolom RSK su bila sledeća naselja: Beli Manastir, Benkovac, Biskupija, Boričevac, Borovo Selo, Cetingrad, Dvor na Uni, Donji Lapac, Drniš, Ervenik, Erdut, Glina, Gračac, Vrginmost, Hrvatska Dubica, Kostajnica, Jagodnjak, Jasenovac, Lovinac, Kistanje, Knin, Korenica, Krnjak, Majur, Markušica, Maslenica, Negoslavci, Nunic, Obrovac, Okučani, Petrinja, Plitvice, Rakovica, Saborsko, Slunj, Sveti Rok, Šodolovci, Strmica, Topusko, Trpinja, Udbina, Vojnić, Vrhovine, Vrlika, Vukovar

Filmovi o Krajini